mama pop alzheimer dementie patient empowerment

De switch van gadget naar ethiek

10/07/2017

Nieuwe ICT-technologie komt met een enorme omvang in ons dagelijks leven binnen en evolueert aan een nooit eerder gezien tempo. In onze samenleving die wordt overheerst door marktdenken, wordt de ICT-technologie waarmee we opstaan en gaan slapen vaak gepercipieerd als een verzameling consumptiegoederen met dikwijls een hoog gadgetgehalte. Het lijken gewone gebruiksproducten, maar meer dan we vermoeden vormen ze ons ook. Neen, ik ben geen technologisch determinist die een rechtlijnig verband ziet tussen technologie en samenleving. Wel beïnvloeden beiden elkaar. Het feit dat ik er zelf van overtuigd ben dat de mens in de kern niet verandert, neemt niet weg dat de ICT-technologie de manier waarop mensen met elkaar communiceren en omgaan sterk beïnvloedt.
    
“Technologie is meer dan technologie”

Daaraan moest ik opnieuw denken toen ik “The Circle” zag. In deze nieuwe film speelt Tom Hanks een soort Steve Jobs die technologie beschouwt als de oplossing voor alle problemen en die zegt totale transparantie na te streven via het informatie delen en doorlopend filmen van alles en iedereen hetgeen de mens beter zou maken: “Knowing is good, knowing everything is better”. Het jonge hoofdpersonage dat door Emma Watson wordt gespeeld is als eerste medewerker van het bedrijf bereid om daar volledig in mee te gaan en haar leven doorlopend te laten streamen. Ik ga uw plezier om de film zelf te zien niet vergallen (al heb ik betere films gezien) dus ik vertel niet hoe het afloopt, maar de film – naar een boek van Dave Eggers – laat wel opnieuw zien dat ICT-technologie belangrijke maatschappelijke vragen doet rijzen, bijvoorbeeld over verantwoordelijkheidszin en privacy. Daarmee wordt weer duidelijk dat technologie meer is dan technologie, maar dat ze ethische implicaties heeft waarbij we op tijd moeten durven blijven stilstaan. Katleen Gabriels wees daar ook op in haar recente boek “Onlife” waarvan mijn recensie die verscheen in “Het vrije Woord” op deze site te lezen is (zie rubriek Artikels). Het is een belangrijk punt dat ook de Nederlandse technologie-filosoof Peter-Paul Verbeek maakt in zijn boek “De grens van de mens. Over techniek, ethiek en de menselijke natuur”.
 
Al is de verleiding groot …. 
 
Natuurlijk kaart “The Circle” de verantwoordelijkheidszin aan van een bedrijfsleider (of juist het gebrek eraan), maar de film roept tegelijk op om niet louter consumenten te zijn, blind voor het feit dat toekomstvoorspellingen van grote digitale bedrijven vaak ook gewoon marketingstrategieën zijn, gericht op kortetermijndoelstellingen (zoals winst voor de aandeelhouders) en niet op de middellange of langetermijn consequenties voor de samenleving. De verleiders zijn al lang niet meer verborgen en de verleiding is zeer groot, maar “wat ons tot mens maakt, is dat we vorm kunnen geven aan onszelf”, zoals Verbeek schrijft in de epiloog van zijn boek.  
We moeten beseffen dat we naast consumenten ook burgers zijn die met betrokkenheid moeten nadenken over de samenleving, bewust van het feit dat wat we er vandaag van maken de vertrekbasis is van de generatie na ons. Van gedachten wisselen over de relatie technologie-samenleving moeten we niet enkel overlaten aan ethici, omdat hun debat op televisie of in de krant finaal over ons leven gaat.  

Een samenleving is meer dan een supermarkt. In elk geval voor mij. Al is de verleiding groot.


Abonneer je op de nieuwsbrief van Edgard Eeckman en laat je inspireren.
Deel deze blog
comments powered by Disqus