Agressie artsen patiënten

Agressie niet in het voordeel van de patiënt

22/06/2017

Een masteronderzoek van Lennart De Jager aan de faculteit Geneeskunde en Farmacie van de Vrije Universiteit Brussel stelt toenemende agressie vast van patiënten tegenover artsen. Fysiek geweld blijft gelukkig uitzonderlijk, maar het verbaal en psychisch geweld neemt toe. Dat is bijzonder onaangenaam voor de artsen, maar ook slecht voor de patiënten zelf.  

De onderzoeksresultaten geven een trend aan. Ze bevestigen dat steeds meer patiënten zich in de zorg gedragen als klanten in een markt-economisch model van vraag en aanbod. De zorg wordt dan beschouwd als een
commodity en de arts als een aanbieder van een product of dienst. Als consument kan je dan eisen aan hem of haar stellen en als je niet tevreden shop je tot je een arts vindt die wel gewoon doet wat je vraagt. Consumerism heet dat.
 

Laat ons duidelijk zijn. Een patiënt heeft rechten. Los van de rechten voorzien in de Wet op de Patiëntenrechten van 2002, heeft hij of zij recht om als mens behandeld te worden, zijn/haar mening te geven, zijn/haar waarden gerespecteerd te zien. De patiënt is meester over zijn lichaam en heeft daar in de meeste gevallen de eindbeslissing over. Hij of zij is de expert in het hebben van zijn/haar ziekte en in de effecten van de behandeling. Hij of zij is dus meer dan iemand die de zorg ondergaat. Het paternalisme van toen heeft (terecht) afgedaan.   

Maar ook de arts heeft rechten. Hij of zij beschikt over diagnostische en therapeutische vrijheid. De patiënt heeft recht op autonomie, maar de arts heeft dat ook. Daarenboven zijn de meeste artsen
intrinsiek positief gemotiveerd: ze willen het beste voor hun patiënten. Uit mijn eigen doctoraatsonderzoek bij huisartsen blijkt dat zij vaak de patiënt-arts relatie zien als een wederzijds engagement: de patiënt moet daarbij ook zelf een inspanning doen om te genezen. Dat wijst op de fundamenteel positieve ingesteldheid van de arts en het feit dat hij of zij zichzelf niet ziet als een loutere leverancier van een dienst en de zorg niet beschouwt als enkel een economische transactie.


Rechten = Plichten    

Als de patiënt de arts pusht met argumenten buiten het zorgkader – omdat hij/zij langer thuis wil blijven of een specifiek geneesmiddel of onderzoek wil – stuwt hij of zij de patiënt-arts relatie in een dynamiek van macht. Die dynamiek is tegengesteld aan het vertrouwen en respect die de relatie moeten kenmerken en die in het voordeel zijn van beiden. Wie het meest vruchten plukt van een postieve patiënt-arts relatie is echter de patiënt zelf. Hij/zij heeft immers hulp nodig en is kwetsbaar.

We leven in een samenleving waar het accent op rechten ligt. Maar rechten brengen ook plichten met zich mee. Het gaat om gedeelde verantwoordelijkheden. Het is maar goed dat de gezondheidszorg nog niet helemaal een economische markt is geworden waar de patiënt als klant zijn eisen kan afdwingen. Die maakt immers van een zorgverstrekker een aanbieder die vooral winst wil maken. In het voordeel van de patiënten zal dat niet zijn.

Patiënten die de agressieve toer opgaan, moeten beseffen dat ze finaal in eigen vlees snijden, ook al krijgen ze op korte termijn het ziekenbriefje of geneesmiddel dat ze hebben afgedwongen. Ze ondergraven immers de relatie waarvan ze zelf afhankelijk zijn. Agressieve patiënten benadelen ook zichzelf.


Abonneer je op de nieuwsbrief van Edgard Eeckman en laat je inspireren.
Deel deze blog
comments powered by Disqus
Genezen is meer dan genezen.

We leren iets essentieels van Linda en Lorenz in het jaarverslag van het UZ Brussel.